دین و سیاست در سیره سیاسی امام خمینی(ره):مقدمه

رسام می‌توان گفت: مهمترین حادثه‌ای که به دست با کفایت امام خمینی تحقق پیدا کرد، شکستن جو حاکم بر جوامع اسلامی مبنی بر جدایی دین از سیاست، بود. امام در ریشه‌یابی شیوع اندیشه تفکیک دین از سیاست، جداسازی این دو از یکدیگر را حاصل تلاش استعمارگران دانسته و بر نقش عامل خارجی در آن تاکید کرده‌اند. در عین حال، تاثیر عوامل داخلی، را نیز لحاظ نموده و دامنه شمول این عوامل را به عمال سیاسی خارجی حاکم در کشورهای اسلامی؛ یعنی حاکمان کشورهای اسلامی، گسترش داده‌اند.

از طرف دیگر، ایشان هدف چنین اقدامی را "برکناری دین از تصرف در امور دنیا و تنظیم جامعه مسلمانان" قلمداد کرده‌اند. بنابراین، به نظر امام، طراحان چنین هدفی، عوامل خارجی، و مجریان راهبرد دست‌یابی به آن را عوامل داخلی تشکیل می‌دهند. از این رو، تلاش عوامل داخلی بر این محور استوار است که حتی الامکان از دخالت علمای اسلام در امور اجتماعی و سیاسی جلوگیری کنند. این جلوگیری، به برکناری دین از دخالت در نحوه اداره امور اجتماع خواهد انجامید، که حضرت امام در این باره می‌فرمایند :«این را که دیانت باید از سیاست جدا باشد و علمای اسلام در امور اجتماعی و سیاسی دخالت نکنند، استعمارگران گفته و شایع کرده‌اند. این را بی دین‌ها می‌گویند.. . این حرف‌ها را استعمارگران و عمال سیاسی آنها درست کرده‌اند تا دین را از تصرف در امور دنیا و از تنظیم جامعه مسلمانان برکنار سازند».(1)

در مقابل سکولارها نیز امام خمینی معتقدند که اسلام برای اداره امور انسان‌های موجود در اجتماع احکام و مقررات ویژه ای وضع کرده است: "اسلام برای تمامی امور بشر از پیش از انعقاد نطفه تا پس از رفتن به گور قانون وضع کرده است"،(2) و هم‌چنین "هیچ موضوع حیاتی نیست که اسلام تکلیفی برای آن مقرر نداشته و حکمی درباره آن نداده باشد".(3)

از مهمترین موضوعات حیاتی برای امام، نحوه اداره اجتماع مسلمانان است - بنابر کلمات فوق - که اسلام برای آنها مقررات لازم را وضع کرده و این قوانین به گونه‌ای است که هم فرد انسان را از پیش از انعقاد نطفه تا پس از مرگ در بر می گیرد و هم شاکله اصلی حکومت مناسب با وی را به دست می‌دهد، که در تبیین این نکته، حضرت امام تلاش کرده‌اند تا نشان دهند که تمامی احکام اسلام، سیاسی است و تفکیک آنها از یکدیگر غیرممکن است.

لازم به توضیح است که در یک نگاه کلی به احکام دین اسلام، سیاسی بودن پاره‌ای از احکام؛ مانند جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، و عبادی بودن بعضی دیگر؛ مانند نماز یا روزه محرز به نظر می‌رسد، اما سخن امام این است که علاوه بر احکام سیاسی واضح، سایر احکام نیز که عبادی به نظر می‌رسند، سیاسی بوده و بعد سیاسی‌شان از آنها تفکیک‌ناپذیر است، لذا امام می‌فرمایند: "ابعاد سیاسی و اجتماعی مربوط به اصلاح زندگی دنیوی نه تنها در احکام حقوقی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اسلام ملحوظ است، بلکه حتی احکام عبادی اسلام که همانا وظایف خاص بندگان خدا در قبال آفریدگارشان است، نیز عاری از عنصر سیاست نیست".(4)

امام خمینی، در مقابل کسانی که تفسیری تک‌بعدی و سکولاریستی از بعثت پیامبر اکرم(ص) عرضه می‌کنند، سیره و سنت پیامبر را دلیلی دیگر بر پیوند سیاست و دیانت دانسته و می‌فرمایند: «رسول الله صلی الله علیه و آله پایه سیاست را در دیانت گذاشته است؛ رسول الله صلی الله علیه و آله، تشکیل حکومت داده است، تشکیل مراکز سیاست داده است».(5)

درباره اهداف حکومت نیز معتقدند، که لزوم حکومت به منظور بسط عدالت و تعلیم و تربیت و حفظ نظام جامعه و رفع ظلم و حراست از مرزهای کشور و جلوگیری از تجاوز بیگانگان، از بدیهی‌ترین امور است، بی‌آنکه بین زمان حضور و غیبت امام و این کشور و آن کشور فرقی باشد.(6)

منابع و پی‌نوشت‌ها :

1. امام خمینی، نامه ای از امام موسوی کاشف الغطا، ص 23.

2. همان، ص 10.

3. همان، ص 11.

4. امام خمینی، شئون و اختیارات ولی فقیه، ص 19.

5. همان، ج17، ص 138.

6. شئون و اختیارات ولی فقیه، ص24.

7. افلاطون، جمهور، ص 315 - 316.

8. افلاطون،دوره کامل آثار افلاطون، نامه ش 7.

9. عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص 269.

10. ارسطو، سیاست، ص 119.

11. ر.ک: عبدالله جوادی آملی، بنیان مرصوص امام خمینی (قدس سره) در بیان و بنان، ص 241.

12. ر.ک: امام خمینی، البیع، ج 2، ص 520 - 459.

13. ر. ک: عبدالله جوادی آملی، پیشین، ص 246

14. به نقل از: محسن کدیور، نظریه‌های دولت در فقه شیعه، ص 37 - 36.

15. امام خمینی، شوون و اختیارات ولی فقیه، ص 33.

16. همان، ص 33 - 34.

17. همان، ص 61.

18. همان، ص 21.

19. همان، ص 35.

20. همان، ص 44.

21. همان، ص 43

22. صادق لاریجانی، مبانی مشروعیت حکومت‌ها، ص 16.

23. پایدار، حمید، پارادوکس اسلام و دموکراسی، ص 522 - 521.

24. ر.ک: دیوید هلد، مدل‌های دموکراسی، ترجمه عباس مخبر.

25. حسین بشیریه، دیباچه ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران، ص 190 - 175.

26. احمد واعظی، حکومت دینی، ص 254.

27. گی ارمه، فرهنگ و دموکراسی، ص 22.

28. امام خمینی، صحیفه نور، ج4، ص 21.

29. همان. ج2، ص 506.

30. همان، ج 18، ص 245.

( منبع : دین و سیاست در سیره سیاسی امام خمینی(ره) ، یعقوب لطفی ، پگاه حوزه ، شماره 280 ، خرداد 89 )

/ 10 نظر / 11 بازدید
امید خلیلی

سلام ممنون از مطلبي كه گذاشتيد دوست عزيز اقاي عليزاده بايد بگم حضرت امام خميني(قدس سره)دست به كار بزرگي زدن كه شايد هيچكس جرات چنين كاري رو نداشت اما در رابطه به جدايي دين از سياست فكر نكنم اصلا منطقي باشه جدايي دين از سياست نبي مكرم اسلام خودشان هم ترويج دين ميكردن و در عين حال فرمانده جنگي و حاكم شهر هم بودن مولا علي(ع)هم خليفه مسلمين جهان بودن هم يك فرمانده جنگي هم تشريح دين ميكردن و به مردم درس ديني ميدادن پس جدايي دين از سياست در اسلام معنايي ندارد موفق باشيد ياعلي

رزمنده

سلام سردار عزیز من چند وقتی نبودم لذا نتونستم به هیچکدام از دوستان سر بزنم مطالبتون رو خوندم واقعا زیبا و مستدل نوشتید. اگر مسئولین ما هم ایده حضرت امام(ره) رو داشتند خیلی از این مشکلاتی که در جامعه داریم(ازقبیل مسائل بانکی،رباو بی حجابی) به راحتی قابل حل بودند. ممنون از مطالب زیبا و مفیدتون[گل]

باغ رضوان

[گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل]

نیما

مطالبتون زیباست و اموزنده خدا به شما خیر کثیر عنایت فرماید انشاالله التماس دعا [گل][گل][گل][گل]

مکتب

سلام. اگه دین و سیاست از هم جدا بشه که واویلا... باید دسته جمعی به جای سرود ملی ، فاتحه بخونیم. موفق باشید.

اول ضمیرمفردغائب کجایی؟؟

خدا کند که مرا با خدا کني آقا ! ز قيد و بند معاصي رها کني آقا ! دعاي ما به در بسته مي خورد ، اي کاش ! خودت براي ظهورت دعا کني آقا! ------------------------------------------ با سلام خدمت شما دوست گرامي با مطلبي تحت عنوان توصيه هاي امام زمان به شيعيان به روزم مطالعه ي اين مطلب بيش از 10دقيقه وقتت رو نمي گيره ولي اگه بتوني به اين توصيه ها عمل کني... ياحق

رزمنده

سلام اگر اسائه ادب نیست من به روز شدم تشریف بیارید خوشحالمون میکنید.[گل]

بهار

-~*´¨¯¨`*•~-.¸,.-~*´¨¯¨`*•~-.¸,.-~*´¨¯¨`*•~-.¸, [گل][گل][گل][گل] سلامممممممم [گل][گل][گل][گل] -~*´¨¯¨`*•~-.¸,.-~*´¨¯¨`*•~-.¸,.-~*´¨¯¨`*•~-.¸, [گل][گل][گل] آپـــــــــــــــــــــــــــــم [گل][گل][گل] -~*´¨¯¨`*•~-.¸,.-~*´¨¯¨`*•~-.¸,.-~*´¨¯¨`*•~-.¸, [گل][گل][گل][گل][گل] منتظرم [گل][گل][گل][گل][گل] -~*´¨¯¨`*•~-.¸,.-~*´¨¯¨`*•~-.¸,.-~*´¨¯¨`*•~-.¸, [گل][گل] °°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°&

سید محمد امین

سلام دوست عزیز روز به روز وبلاگ شما پیشرفته تر میشود انشالله موفق باشی و به هدفت برسی.